Việc phân biệt Tự công bố sản phẩm và Đăng ký bản công bố sản phẩm thực phẩm, với nhiều người mới làm, thì đó không phải là việc dễ dàng. Nếu đọc hướng dẫn trên mạng, hoặc các văn bản quy định liên quan đến quản lý thực phẩm thì bạn sẽ bắt gặp cả 2 khái niệm này. Nhưng khi tìm hiểu thủ tục cụ thể với 1 mặt hàng bạn định nhập khẩu thì chưa chắc bạn đã xác định được liệu mình phải làm Tự công bố, hay phải Đăng ký bản Công bố.
Việc không nhận biết được 2 khái niệm riêng biệt dễ gây bối rối. Đấy là còn chưa kể khi biết có 2 khái niệm này, thì còn cần phải hiểu các bước tiến hành và hồ sơ tương ứng với từng loại.
Nói chung là cũng khá "nhức đầu", nhất là với ai mới tìm hiểu.
Nhưng bạn cũng không cần quá lo lắng. Tôi sẽ giúp bạn hiểu rõ 2 khái niệm này ngay trong phần dưới đây. Còn những nội dung khác về chủ đề nhập khẩu thực phẩm, tôi sẽ viết lần lượt trong loạt bài về thủ tục nhập khẩu thực phẩm, bạn chịu khó tìm thêm.
Trước hết là 2 khái niệm này, đặt trong bối cảnh của lĩnh vực thực phẩm.
Tự công bố sản phẩm là gì? Đăng ký bản công bố sản phẩm là thế nào?
Tự công bố sản phẩm là thủ tục trong đó doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm công khai thông tin (thành phần, chất lượng, an toàn) về sản phẩm thực phẩm đã qua chế biến, bao gói sẵn trước khi đưa ra thị trường. Với hình thức này, doanh nghiệp không cần chờ phê duyệt mà được phép kinh doanh ngay sau khi gửi hồ sơ đến cơ quan nhà nước.
Trong khi đó...
Đăng ký bản công bố sản phẩm là thủ tục hành chính bắt buộc (với sản phẩm nhất , trong đó doanh nghiệp nộp hồ sơ lên cơ quan quản lý nhà nước (vd: Bộ Y tế) để xác nhận sản phẩm đạt chuẩn an toàn thực phẩm trước khi lưu hành. Thủ tục này áp dụng cho các sản phẩm đặc thù, rủi ro cao như thực phẩm bảo vệ sức khỏe, dinh dưỡng y học, và phụ gia hỗn hợp.
So sánh 2 thủ tục này cho hàng thực phẩm nhập khẩu...
Tự công bố thực phẩm (thông thường, bao gói sẵn) là doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm đăng tải thông tin, không qua thẩm định, phù hợp với quy chuẩn/quy định an toàn thực phẩm. Trong khi đó, đăng ký bản công bố thực phẩm (đặc thù, nguy cơ cao) yêu cầu nộp hồ sơ xin phép và được cơ quan nhà nước thẩm định, phê duyệt trước khi lưu hành.
Nếu bạn muốn xem khái niệm đầy đủ, thì có thể đọc thêm trong Nghị định 15/2018/NĐ-CP, Chương II và III.

Bản tự công bố sản phẩm thực phẩm
Có thể xem việc "tự công bố" mức độ yêu cầu thấp hơn, về cơ bản là tự doanh nghiệp thực hiện. Còn "đăng ký bản công bố" có yêu cầu cao hơn, vì khi đó cơ quan nhà nước thẩm định hồ sơ trước khi chấp thuận.
>> Tìm hiểu thêm tự công bố sản phẩm là gì.
Bạn có thể xem trong bảng sau để phân biệt cho dễ.
Bảng so sánh giữa Tự công bố và Đăng ký bản công bố
| Tiêu chí | Tự công bố sản phẩm | Đăng ký bản công bố sản phẩm |
| Đối tượng áp dụng | Thực phẩm đã qua chế biến bao gói sẵn, phụ gia, chất hỗ trợ chế biến, dụng cụ bao bì. | Thực phẩm bảo vệ sức khỏe, chức năng, thực phẩm bổ sung vi chất, sản phẩm dinh dưỡng, thực phẩm đặc biệt. |
| Quy trình thực hiện | Doanh nghiệp tự đánh giá, kiểm nghiệm, đăng tải trên trang thông tin điện tử/báo chí và nộp lên cơ quan quản lý (hậu kiểm). | Doanh nghiệp nộp hồ sơ đến cơ quan quản lý (Bộ Y tế/Sở Y tế), chờ thẩm định và nhận Giấy tiếp nhận công bố (tiền kiểm). |
| Trách nhiệm | Doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm toàn bộ về an toàn sản phẩm. | Cơ quan chức năng chịu trách nhiệm sau khi thẩm định và cấp phép. |
| Thời gian | Có thể bán sản phẩm ngay sau khi tự công bố. | Phải chờ cơ quan thẩm định phê duyệt (thường từ 15-30 ngày làm việc). |
| Rủi ro hậu kiểm | Cao hơn nếu thông tin công bố sai sự thật. | Thấp hơn do đã được kiểm duyệt. |
Khi bạn đã phân biệt được 2 thủ tục: Tự công bố sản phẩm và Đăng ký bản công bố sản phẩm, có thể bạn sẽ đặt câu hỏi kiểu này:
- Với 1 sản phẩm, nếu đã phải đăng ký bản công bố thì có phải làm tự công bố nữa không?
- Có trường hợp nào phải làm cả 2 thủ tục không: vừa tự công bố, vừa đăng ký công bố?
Câu trả lời là: không làm cả 2, mà phải làm chỉ 1 trong 2 thủ tục đó. Hàng của bạn phải làm thủ tục nào là theo quy định của nhà nước, cụ thể trong Nghị định 15/2018 nêu trên, và các thông tư hướng dẫn. Nếu hàng của bạn không thuộc diện phải đăng ký bản công bố (và được tiếp nhận), thì sẽ phải tự công bố.
Trình tự thế này.
Bạn kiểm tra, nếu hàng của bạn thuộc nhóm sản phẩm dưới đây thì bắt buộc phải đăng ký bản công bố sản phẩm:
- Thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm dinh dưỡng y học, thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt.
- Sản phẩm dinh dưỡng dùng cho trẻ đến 36 tháng tuổi.
- Phụ gia thực phẩm hỗn hợp có công dụng mới, phụ gia thực phẩm không thuộc trong danh mục phụ gia được phép sử dụng trong thực phẩm hoặc không đúng đối tượng sử dụng do Bộ Y tế quy định.
Còn nếu sản phẩm không thuộc nhóm trên, thì bạn sẽ phải làm tự công bố.
Cũng đơn giản thế thôi.
Tóm lại
Người làm nhập khẩu thực phẩm rất cần phân biệt tự công bố sản phẩm và đăng ký bản công bố sản phẩm thực phẩm. Đây là 2 thủ tục nghe na ná nhau, nhưng hồ sơ và cách thức thực hiện khác nhau.
Hy vọng bài viết trên đây giúp ích cho bạn trong quá trình tìm hiểu thủ tục nhập khẩu thực phẩm.
Nếu có thắc mắc, vui lòng liên hệ với Vinalogs để được tư vấn và hỗ trợ.
Tiếng Việt