Tiếng Việt
Bạn đang tìm hiểu thủ tục nhập khẩu thực phẩm bổ sung, và nếu giống nhiều khách hàng mình từng gặp, khả năng cao bạn đang “kẹt” ngay từ bước đầu: không biết sản phẩm của mình phải tự công bố hay đăng ký bản công bố.
Nghe thì có vẻ đơn giản, nhưng thực tế đây lại là chỗ dễ sai nhất. Chỉ cần phân loại lệch một chút thôi, là hồ sơ phải làm lại từ đầu, hàng thì nằm ở cảng, chi phí cứ thế đội lên. Vậy nên trong bài này, mình sẽ đi cùng bạn từ gốc: hiểu đúng → làm đúng → tránh rủi ro.
Trước hết là khái niệm...
Thực phẩm bổ sung là gì? Có phải là thực phẩm chức năng không?
Trước khi làm thủ tục, có một câu hỏi bạn nên tự trả lời: “Sản phẩm của mình thực chất là loại gì?”
Theo quy định trong Điều 2.1 - Thông tư 43/2014/TT-BYT:
Thực phẩm bổ sung (Supplemented Food) là thực phẩm thông thường được bổ sung vi chất và các yếu tố có lợi cho sức khỏe như vitamin, khoáng chất, axit amin, axit béo, enzym, probiotic, prebiotic và chất có hoạt tính sinh học khác.
Các loại thực phẩm bổ sung phổ biến bao gồm:
- Nhóm Vitamin và Khoáng chất: Bao gồm các loại đa vitamin (multivitamin), vitamin đơn lẻ (C, D, E) và khoáng chất (Sắt, Kẽm, Canxi) giúp bổ sung dinh dưỡng thiếu hụt.
- Nhóm Bổ sung Chất xơ và Hỗ trợ tiêu hóa: Giúp cải thiện hệ tiêu hóa, hỗ trợ giảm cân và sức khỏe đường ruột.
- Nhóm Protein và Tăng cơ: Whey protein, casein, amino acids (BCAA) được người tập luyện sử dụng để xây dựng cơ bắp.
- Nhóm Hoạt chất sinh học và Thực phẩm chức năng: Bao gồm dầu cá (Omega-3), thảo dược, nhân sâm, và các hoạt chất chống oxy hóa.
Về hình thức bào chế, có thể dưới dạng viên nang, bột, nước uống, hoặc viên nén.
Nghe tới đây, nhiều người có thể sẽ nhận ra ngay: “À, hình như là thực phẩm chức năng rồi!” — điều đó hoàn toàn đúng. Thực phẩm bổ sung là 1 phân nhóm trong thực phẩm chức năng, được giải thích rõ trong Điều 2.1 của Luật An toàn thực phẩm. Nói cách khác, “thực phẩm chức năng” là cách gọi chung. Bên trong nó còn chia ra 3 phân nhóm nhỏ hơn:
- Thực phẩm bổ sung
- Thực phẩm bảo vệ sức khoẻ
- Thực phẩm dinh dưỡng y học
Ví dụ cho dễ hình dung: Một sản phẩm vitamin tổng hợp dạng viên, chỉ đơn giản bổ sung dinh dưỡng hàng ngày, không ghi công dụng hỗ trợ điều trị — thì thường được xếp vào thực phẩm bổ sung. Nhưng nếu cũng là viên đó, mà nhãn ghi “hỗ trợ giảm nguy cơ bệnh X, tăng cường chức năng Y”… thì câu chuyện lại khác, nó không còn là thực phẩm bổ sung nữa.
Và chính sự khác nhau “nhỏ nhỏ” này sẽ quyết định toàn bộ thủ tục phía sau mà nhà nhập khẩu phải thực hiện.
Thực phẩm bổ sung nhập khẩu phải làm "Tự công bố" hay "Đăng ký bản công bố"?
Đây là câu hỏi mình nhận được nhiều nhất, vì nhiều người nhầm lẫn nhất. Và mình trả lời ngắn gọn trước cho bạn đỡ sốt ruột:
👉 Thực phẩm bổ sung → làm TỰ CÔNG BỐ sản phẩm
Nhưng khoan, nếu bạn đang nghĩ: “Ơ, thực phẩm chức năng thì phải đăng ký chứ?” — thì đây chính là điểm dễ nhầm. Vì thực tế: thực phẩm chức năng có loại phải làm, có loại cũng không phải làm đăng ký công bố.
Thế mới hay! :)
Câu chuyện nằm ở cách pháp luật quy định.
Theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP:
- Điều 6: Chỉ một số nhóm đặc biệt (nhưng không có nhóm thực phẩm bổ sung) mới phải đăng ký bản công bố
- Điều 4: Thực phẩm mà không được quy định tại Điều 6 → làm tự công bố
Những nhóm phải đăng ký theo Điều 6 là: thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm dinh dưỡng y học, thực phẩm cho chế độ ăn đặc biệt, sản phẩm cho trẻ dưới 36 tháng, và 1 số loại phụ gia thực phẩm.
Bạn để ý sẽ thấy: không có “thực phẩm bổ sung” trong danh sách này.
Vậy cứ hiểu đơn giản thế này cho dễ nhớ:
Nhà nước không hỏi bạn “có phải là thực phẩm chức năng không”, mà hỏi bạn là "có thuộc 1 trong các nhóm phải đăng ký công bố không”. Nếu là thực phẩm bổ sung → quay về nhóm thực phẩm thông thường → tự công bố.
Có thể tham khảo thêm trong hình dưới đây.
Thực phẩm bổ sung phải làm tự công bố
Trên thực tế, bên mình vẫn làm thủ tục nhập khẩu 1 số thực phẩm bổ sung (nước Yến mạch, nước uống Scream Sport hương bưởi đào), mà đúng là chỉ cần làm tự công bố. Nói như vậy là để bạn yên tâm về nhận định này.
Ngoài ra, nội dung trên nhãn cũng cần đảm bảo hàng thuộc nhóm thực phẩm bổ sung. Nếu không thủ tục sẽ khác.
Mình từng gặp một khách nhập lô collagen dạng nước. Ban đầu họ xác định là thực phẩm bổ sung, chuẩn bị hồ sơ tự công bố. Nhưng khi xem lại nhãn, sản phẩm ghi khá nhiều công dụng liên quan đến cải thiện da, chống lão hóa rõ ràng. Kết quả? Bị yêu cầu phân loại lại sang thực phẩm bảo vệ sức khỏe, phải làm đăng ký bản công bố, mất thêm cả tháng trời.
Vậy nên, không chỉ tên sản phẩm, mà nội dung công bố và nhãn hàng hóa cũng quyết định bạn đi theo hướng nào mới đúng quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm.
Hồ sơ tự công bố thực phẩm bổ sung nhập khẩu gồm những gì?
Khi đã xác định đúng là tự công bố, bước tiếp theo là chuẩn bị hồ sơ. Nghe thì có vẻ nhẹ nhàng hơn đăng ký, nhưng nếu làm ẩu thì vẫn bị “vấp” như thường.
Về cơ bản, bạn sẽ cần 2 loại giấy tờ sau:
- Bản tự công bố sản phẩm
- Phiếu kết quả kiểm nghiệm (còn hạn)
Điểm mình muốn bạn lưu ý ở đây không phải là danh mục giấy tờ, mà là độ khớp giữa các tài liệu. Tên sản phẩm, thành phần, công dụng... — tất cả đều phải đồng nhất. Chỉ cần lệch một chi tiết nhỏ giữa nhãn và kết quả kiểm nghiệm, là có thể phải làm lại (do ách tắc ở khâu thủ tục kiểm tra ATTP sau này).
Một kinh nghiệm nhỏ: nếu bạn chưa quen, nên gửi trước bản nháp nhãn cho bên làm hồ sơ hoặc đơn vị kiểm nghiệm xem trước. Sửa sớm lúc này luôn dễ hơn sửa khi hàng đã về.
Quy trình làm thủ tục nhập khẩu thực phẩm bổ sung
Khi hồ sơ đã ổn, câu hỏi tiếp theo là: làm theo thứ tự nào để không bị ách lại?
Thông thường, quy trình sẽ bắt đầu từ việc kiểm tra chính sách mặt hàng, sau đó tiến hành kiểm nghiệm, rồi làm tự công bố. Khi hàng về, bạn khai báo hải quan và làm thủ tục thông quan như bình thường.
Nghe thì khá “mượt”, nhưng thực tế có một điểm nhiều người hay bỏ qua: thời điểm làm tự công bố.
Bạn hoàn toàn có thể làm tự công bố trước khi hàng về, thậm chí nên làm như vậy. Nếu đợi hàng cập cảng rồi mới bắt đầu, thì thời gian chờ hồ sơ tự công bố sẽ chuyển thành… phí lưu container, lưu bãi.
Mà nếu phải trả chi phí này thì, ai từng gặp rồi sẽ nhớ rất lâu. Bạn không muốn như vậy chứ?
Những sai lầm thường gặp khi nhập khẩu thực phẩm bổ sung
Đến đây, bạn có thể thấy quy trình không quá phức tạp. Nhưng vì sao vẫn có nhiều lô hàng bị vướng?
Phần lớn là do những sai sót khá “cơ bản”.
Sai lầm phổ biến nhất vẫn là phân loại nhầm giữa thực phẩm bổ sung và thực phẩm bảo vệ sức khỏe. Nhìn qua thì giống nhau, nhưng cách quản lý lại khác hoàn toàn.
Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp làm nhãn theo catalogue của nhà sản xuất nước ngoài mà không chỉnh lại cho phù hợp quy định Việt Nam. Đến khi kiểm tra hồ sơ mới phát hiện công dụng ghi quá “mạnh”, dẫn đến bị chuyển nhóm sản phẩm.
Một tình huống mình từng gặp: khách đã thông quan vài lô trước đó suôn sẻ, nhưng đến lô sau thì bị giữ lại. Lý do? Nhà sản xuất thay đổi nội dung nhãn mà phía nhập khẩu không để ý. Chỉ một thay đổi nhỏ, nhưng kéo theo cả lô hàng phải xử lý lại giấy tờ.
Tóm lược nội dung
Thực phẩm bổ sung đúng là một phần của thực phẩm chức năng, nhưng không phải vì thế mà áp dụng chung một loại thủ tục. Theo quy định hiện hành, thực phẩm bổ sung nhập khẩu thực hiện tự công bố sản phẩm, không phải đăng ký bản công bố.
Điều quan trọng nhất không nằm ở giấy tờ, mà nằm ở bước đầu: phân loại đúng sản phẩm. Khi bạn xác định đúng ngay từ đầu, các bước phía sau — từ làm hồ sơ đến thông quan — sẽ đơn giản hơn rất nhiều.
Và cuối cùng, nếu bạn vẫn chưa hiểu rõ về thủ tục, vui lòng liên hệ với Vinalogs để được tư vấn cặn kẽ thêm.
