Tiếng Việt
Trong quá trình làm hàng, kiểm tra an toàn thực phẩm nhập khẩu là một trong những khâu nhiều doanh nghiệp hay bị “vướng” nhất. Nghe thì cũng khá đơn giản – chỉ là kiểm tra chất lượng thực phẩm thôi mà? Nhưng khi bắt tay vào làm, bạn sẽ thấy có khá nhiều thứ cần hiểu rõ.
Đặc biệt, nếu bạn mới nhập khẩu thực phẩm lần đầu, rất dễ nhầm lẫn giữa các loại kiểm tra: kiểm tra ATTP, kiểm nghiệm, kiểm dịch, công bố sản phẩm… Nhầm một bước thôi là có thể chậm thủ tục, phát sinh chi phí ngay.
Vậy thực chất công việc này là gì, và cần làm như thế nào cho đúng?
Mình sẽ đi lần lượt từng phần, theo cách dễ hiểu nhất.
Kiểm tra an toàn thực phẩm nhập khẩu là gì?
Trước khi đi vào thủ tục, mình cần thống nhất cách hiểu thuật ngữ trong phạm vi bài viết này.
Thuật ngữ đầy đủ là: “kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm nhập khẩu” theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP.
Nói đơn giản:
- Đây là bước kiểm tra bắt buộc với thực phẩm nhập khẩu trước khi được thông quan
- Do cơ quan nhà nước thực hiện hoặc chỉ định đơn vị phù hợp
- Nhằm đảm bảo sản phẩm thực phẩm nhập khẩu đáp ứng tiêu chuẩn an toàn tại Việt Nam
Để tránh nhầm lẫn dẫn đến làm sai thủ tục, bạn cũng cần phân biệt 1 số khái niệm "na ná" nhau:
- Kiểm tra an toàn thực phẩm nhập khẩu → kiểm tra lô hàng nhập về tại cửa khẩu
- Kiểm tra an toàn thực phẩm (thông thường) → kiểm tra cơ sở sản xuất, cửa hàng trong nước
- Kiểm nghiệm an toàn thực phẩm nhập khẩu → kiểm nghiệm mẫu để đảm bảo sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn ATTP của Việt Nam >> Tìm hiểu thêm về Kiểm nghiệm thực phẩm nhập khẩu
Mấy thuật ngữ này nghe khá giống nhau, nhưng bản chất hoàn toàn khác nhau.
Nếu hiểu sai thuật ngữ ngay từ đầu, bạn có thể chuẩn bị sai hồ sơ hoặc làm sai quy trình mà không biết. Chính vì vậy, việc nắm rõ quy định pháp lý là bước tiếp theo không thể bỏ qua.
Quy định pháp lý liên quan đến kiểm tra ATTP
Sau khi hiểu khái niệm "Kiểm tra an toàn thực phẩm nhập khẩu", câu hỏi tiếp theo thường là: “Căn cứ vào đâu để làm?”
Hoạt động kiểm tra này được quy định trong Luật An toàn thực phẩm và chi tiết tại Nghị định 15/2018/NĐ-CP.
Nghị định 15 quy định rõ một số nội dung quan trọng mà nhà nhập khẩu như bạn cần nắm vững:
- Đối tượng phải kiểm tra ATTP
- Các phương thức kiểm tra
- Phân công quản lý: Bộ Y tế, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp & Môi trường
Trong thực tế làm hàng, việc xác định đúng “Bộ quản lý” cực kỳ quan trọng. Sai ngay bước này là đi sai cả quy trình.
Tuy vậy, cũng phải nói thêm rằng: không phải thực phẩm nào cũng phải làm kiểm tra này đâu. Loại nào phải làm thì đó là nội dung tiếp theo.
Loại thực phẩm nào phải kiểm tra ATTP nhập khẩu?
Đây là phần mà mình thấy nhiều khách hàng thắc mắc nhất, và cũng dễ nhầm nhất. Không phải cứ là thực phẩm nhập khẩu là phải kiểm tra ATTP.
Bạn có thể hiểu thế này, về mặt quản lý nhà nước, thực phẩm có thể chia thành 3 nhóm thủ tục như sau:
1. Nhóm KHÔNG phải kiểm tra ATTP
- Thuộc diện đăng ký bản công bố sản phẩm
- Thường là nhóm sản phẩm do Bộ Y tế quản lý
- Ví dụ:
- Thực phẩm chức năng
- Phụ gia thực phẩm
👉 Nhóm này đã được kiểm soát chặt chẽ từ đầu (đăng ký bản công bố) → không phải làm kiểm tra khi nhập khẩu
2. Nhóm PHẢI kiểm tra ATTP
- Sản phẩm thuộc diện tự công bố sản phẩm
- Thường do Bộ Công Thương quản lý
- Ví dụ thực tế:
- Bánh kẹo nhập khẩu
- Nước giải khát
- Thực phẩm đóng gói sẵn
👉 Đây là nhóm hàng phổ biến nhất bạn thường gặp khi làm thủ tục
3. Nhóm vừa kiểm tra ATTP vừa kiểm dịch
- Nhóm hàng do Bộ Nông nghiệp quản lý
- Bao gồm:
- Sản phẩm động vật
- Sản phẩm thực vật: tra cứu danh mục trong Thông tư 01/2024/TT-BNNPTNT - Phụ lục 1: Mục 9 (KDTV) & Mục 10 (ATTP)
Điểm đặc biệt:
- Không làm riêng thủ tục kiểm tra ATTP
- Gộp 2 thủ tục: kiểm tra ATTP + kiểm dịch (động vật/thực vật), thủ tục quy định trong Thông tư 34/2018/TT-BNNPTNT (sp thực vật)
Xem đến đây, có lẽ bạn nên dừng lại 1 chút và xem lại:
👉 Lô hàng của mình đang thuộc nhóm nào?
Việc xác định Bộ quản lý và cách thức kiểm tra ATTP (1 trong 3 nhóm trên) thực ra là đã phải làm từ trước. Ngay từ bước làm kiểm nghiệm, và sau đó là công bố thực phẩm nhập khẩu, bạn đã xác định được sẽ làm kiểm tra ATTP theo hình thức nào rồi. Mình chỉ nhắc lại trong bài này cho có hệ thống thôi.
Xác định được rồi thì sang bước tiếp theo: chuẩn bị hồ sơ.
Hồ sơ kiểm tra an toàn thực phẩm nhập khẩu gồm gì?
Nếu đây là lần đầu bạn làm, mình nói thật: phần hồ sơ dễ thiếu sót nhất. Một bộ hồ sơ cơ bản thường gồm:
- Giấy đăng ký kiểm tra thực phẩm nhập khẩu (mẫu 04 - Nghị định 15); hoặc Giấy đăng ký kiểm dịch và kiểm tra ATTP
- Invoice (Hóa đơn thương mại)
- Packing List (Chi tiết đóng gói)
- Bill of Lading (Vận đơn)
- Nhãn sản phẩm (Label)
- Bản tự công bố sản phẩm
- Giấy chứng nhận xuất xứ (nếu có)
- Tài liệu hàng hóa liên quan
Nhìn thì cũng khá nhiều giấy tờ, nhưng thực tế bạn thường đã có sẵn phần lớn chứng từ từ bộ chứng từ nhập khẩu. Điều quan trọng nằm ở chỗ khác, bạn cần kiểm tra giấy tờ để đảm bảo:
- Chuẩn bị đúng form
- Thông tin khớp với tờ khai hải quan
- Nhãn hàng hóa đúng quy định
Một kinh nghiệm nhỏ:
- Nên kiểm tra nội bộ, hoặc gửi file scan trước cho bên dịch vụ thủ tục nhập khẩu thực phẩm
- Đừng đợi tới lúc hàng về mới xử lý → rất dễ “kẹt” hàng tại cảng
Hồ sơ xong rồi, thì nộp thôi. Nhưng bạn vẫn nên để ý thêm: hàng có thể bị kiểm tra theo phương thức (mức độ khó khăn) khác nhau.
Phương thức kiểm tra ATTP nhập khẩu
Không phải hàng hóa của doanh nghiệp nhập khẩu cũng bị kiểm tra ATTP giống nhau. Mức độ kiểm tra phụ thuộc vào loại hàng cụ thể, và lịch sử tuân thủ, cũng như mức độ rủi ro.
Có 3 phương thức chính:
1. Kiểm tra chặt
- Lấy mẫu kiểm nghiệm
- Áp dụng với:
- Hàng mới nhập lần đầu
- Doanh nghiệp có rủi ro cao
2. Kiểm tra thông thường
- Kiểm tra hồ sơ
- Thường không cần lấy mẫu
👉 Đây là mức phổ biến nhất
3. Kiểm tra giảm
- Chủ yếu kiểm tra hồ sơ theo xác suất (5%)
- Không lấy mẫu
Áp dụng khi: Doanh nghiệp có lịch sử tốt, hàng hóa đã nhập nhiều lần ổn định.
Thực tế làm hàng, nhiều doanh nghiệp sau nhiều lô “trơn tru” và đáp ứng được điều kiện theo quy định, sẽ được làm hồ sơ để chuyển sang kiểm tra giảm. Lúc đó, thủ tục nhẹ nhàng hơn rất nhiều.
Tiếp theo,các bước cụ thể làm kiểm tra ATTP như thế nào?
Quy trình các bước làm thủ tục kiểm tra ATTP
Đây là phần quan trọng nhất – mình sẽ đi theo từng bước để bạn dễ hình dung.
Bước 1: Xác định chính sách mặt hàng
- Có phải kiểm tra ATTP không?
- Thuộc Bộ nào quản lý?
👉 Như phần trên đã nói chi tiết
Bước 2: Chuẩn bị hồ sơ
- Soạn đầy đủ chứng từ
- Kiểm tra đối chiếu thông tin khớp nhau
Bước 3: Đăng ký kiểm tra
- Nộp hồ sơ lên hệ thống 1 cửa quốc gia
- Hoặc nộp hồ sơ giấy qua cơ quan được chỉ định (tùy cơ quan quản lý)
Bước 4: Chờ xử lý & kiểm tra
- Có thể:
- Chỉ kiểm tra hồ sơ (phương thức kiểm tra thông thường hoặc giảm)
- Hoặc lấy mẫu kiểm nghiệm (phương thức kiểm tra chặt)
Bước 5: Nhận kết quả
- Đạt → tiếp tục làm thủ tục thông quan
- Không đạt → xử lý theo quy định (Điều 20 Nghị định 15)
Bước 6: Thông quan & nhận hàng
- Hoàn tất thủ tục hải quan
- Lấy hàng về kho
Một lưu ý nhỏ nhưng rất “đáng tiền”: Nên tận dụng làm cùng với thủ tục khai báo hải quan để tiết kiệm thời gian.
Tóm lược nội dung
Kiểm tra an toàn thực phẩm nhập khẩu thực chất là kiểm tra nhà nước theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP. Đây là bước quan trọng trong việc làm thủ tục nhập khẩu hàng thực phẩm.
- Cần phân biệt rõ với kiểm tra ATTP thông thường để tránh hiểu nhầm
- Không phải mọi thực phẩm đều phải làm kiểm tra ATTP – phụ thuộc vào loại công bố và cơ quan quản lý
- Quy trình gồm 3 phần chính:
- Xác định chính sách
- Chuẩn bị hồ sơ
- Thực hiện kiểm tra ATTP và thông quan
Nếu bạn mới làm lần đầu, cảm thấy hơi rối cũng là bình thường. Nhưng chỉ cần làm 1–2 lô, bạn sẽ thấy mọi thứ bắt đầu “vào guồng” và dễ kiểm soát hơn rất nhiều.
Còn nếu bạn vẫn thấy vướng và muốn tư vấn thì vui lòng liên hệ với Vinalogs để được hỗ trợ thêm.
