Tiếng Việt
Bạn đang nhập khẩu thực phẩm và bắt đầu tìm hiểu về nhãn thực phẩm? Nghe thì có vẻ chỉ là “dán cái tem lên sản phẩm”, nhưng thực tế… đây lại là một trong những phần dễ sai và dễ bị “tuýt còi” nhất khi làm thủ tục.
Tôi từng gặp không ít trường hợp: hàng về đến cảng rồi, giấy tờ ổn, thuế má ok… nhưng vẫn bị giữ lại chỉ vì nội dung nhãn chưa đúng quy định. Lúc đó mới cuống lên sửa thì vừa tốn thời gian, vừa phát sinh chi phí không đáng có.
Vậy nên, nếu bạn đang trong giai đoạn chuẩn bị nhập hàng, bài này sẽ giúp bạn hiểu rõ từ quy định pháp luật đến cách ghi nhãn thực phẩm sao cho “chuẩn ngay từ đầu”.
Vì sao nhà nhập khẩu rất cần quan tâm đến nhãn thực phẩm?
Nhiều người mới hay nghĩ: “Bên bán có nhiều kinh nghiệm rồi, họ biết hết chứ?”. Nghe thì cũng khá hợp lý… nhưng thực tế không hẳn lúc nào cũng vậy.
Nhãn thực phẩm không chỉ để “cho có”, mà nó liên quan trực tiếp đến các khâu làm thủ tục nhập khẩu thực phẩm:
- Thủ tục công bố sản phẩm thực phẩm nhập khẩu
- Kiểm tra chuyên ngành (an toàn thực phẩm)
- Thông quan hàng hóa
- Lưu thông hàng trên thị trường
Nếu nhãn sai hoặc thiếu, bạn có thể gặp các tình huống không mong muốn như:
- Bị yêu cầu bổ sung, chỉnh sửa nhãn ngay tại cảng
- Bị xử phạt hành chính
- Nặng hơn là buộc tái xuất hoặc tiêu hủy
Điều quan trọng là: bên dịch vụ có thể tư vấn và hỗ trợ, nhưng là nhà nhập khẩu, bạn mới là người hiểu rõ sản phẩm nhất. Nếu không nắm chắc về nhãn, rất dễ “phó mặc” để rồi sau đó nhận về rủi ro
Hiểu được tầm quan trọng rồi, giờ mình đi vào phần quy định pháp lý – nội dung mà nhiều người rất ngại đọc nhưng lại không thể bỏ qua.
Quy định pháp luật về nhãn thực phẩm tại Việt Nam
Trước tiên, cần hiểu một khái niệm cơ bản:
Nhãn hàng hóa là bản viết, in, chụp của chữ, hình vẽ, hình ảnh được dán, in, đính, đúc, chạm trực tiếp trên hàng hóa hoặc bao bì thương phẩm của hàng hóa.
Hiện nay, việc ghi nhãn thực phẩm (và hàng hóa nói chung) được điều chỉnh bởi một số văn bản chính:
- Nghị định 43/2017/NĐ-CP về nhãn hàng hóa
- Nghị định 111/2021/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung NĐ 43)
- Nghị định 37/2026/NĐ-CP (đặc biệt chú ý Chương IV – Ghi nhãn hàng hóa)
- Thông tư 29/2023/TT-BYT về thành phần & giá trị dinh dưỡng trên nhãn thực phẩm
Nghe nhiều văn bản vậy thôi, nhưng bạn có thể hiểu đơn giản thế này:
- Nghị định 43 là “khung gốc”
- Nghị định 111 và 37 là phần cập nhật, bổ sung chi tiết hơn
- Riêng với thực phẩm thì còn liên quan đến các quy định về an toàn thực phẩm
Một điểm rất quan trọng với hàng nhập khẩu:
- Phải có nhãn gốc (tiếng nước ngoài)
- Và nhãn phụ bằng tiếng Việt trước khi lưu thông
Nhãn phụ không phải là “dịch cho có”, mà phải đúng quy định và không được làm sai lệch nội dung gốc.
Hiểu luật rồi, giờ đến phần “đụng tay vào việc” – nội dung cụ thể cần ghi trên nhãn.
Nội dung bắt buộc trên nhãn thực phẩm
Đây là phần mà nhiều nhà nhập khẩu hay sai nhất, đặc biệt là khi copy mẫu từ nhà cung cấp nước ngoài mà không kiểm tra cẩn thận lại theo quy định Việt Nam.
Nhãn thực phẩm là phần thể hiện các thông tin cơ bản về sản phẩm, giúp người tiêu dùng nhận biết, sử dụng đúng và đảm bảo an toàn.
Nghị định 111/2021/NĐ-CP - Điều 10 quy định rõ nội dung bắt buộc phải thể hiện trên nhãn hàng hóa bao gồm:
- Tên hàng hóa;
- Tên và địa chỉ của tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm về hàng hóa;
- Xuất xứ hàng hóa;
- Nội dung bắt buộc khác cho hàng thực phẩm (chi tiết dưới đây)...
Các nội dung bắt buộc khác được quy định Phụ lục I của Nghị định 111, bao gồm:
- Định lượng;
- Ngày sản xuất;
- Hạn sử dụng;
- Thành phần định lượng; thành phần dinh dưỡng, giá trị dinh dưỡng (nếu có);
- Thông tin cảnh báo;
- Hướng dẫn sử dụng, hướng dẫn bảo quản.
Phía trên là nội dung bắt buộc với thực phẩm nói chung. Một số nhóm thực phẩm đặc thù lại có thêm yêu cầu bổ sung, chẳng hạn:
Thực phẩm bảo vệ sức khỏe:
- Công bố khuyến cáo về nguy cơ (nếu có);
- Ghi rõ cụm từ: “Thực phẩm bảo vệ sức khỏe”;
- Phải có câu cảnh báo “Thực phẩm này không phải là thuốc, không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh”
Thực phẩm đã qua chiếu xạ:
-
Ghi rõ cụm từ: “Thực phẩm đã qua chiếu xạ”
Thực phẩm biến đổi gen:
-
Ghi cụm từ: “Thực phẩm biến đổi gen” hoặc “biến đổi gen” bên cạnh tên của thành phần nguyên liệu biến đổi gen kèm theo hàm lượng.
Đây là chỗ dễ sai nhất: bạn lấy một mẫu nhãn “chuẩn” nhưng áp dụng sai nhóm sản phẩm.
Một lỗi tôi từng thấy khá nhiều là: thiếu thông tin nhà xuất khẩu, hoặc ghi không đầy đủ địa chỉ (vd: thiếu tên quốc gia). Nhìn thì chỉ là chi tiết nhỏ, nhưng vậy là đủ để bị yêu cầu sửa.
Vậy nếu nhãn gốc (từ nhà sản xuất nước ngoài) đã có sẵn mà chưa đúng quy định Việt Nam thì sao? Lúc này sẽ cần đến nhãn phụ.
Nhãn phụ thực phẩm – thứ nhiều người làm sai
Nếu bạn nhập khẩu, gần như chắc chắn sẽ phải làm nhãn phụ.
Hiểu đơn giản:
- Nhãn gốc: do nhà sản xuất nước ngoài cung cấp
- Nhãn phụ: do bạn bổ sung để phù hợp với quy định Việt Nam
Nhãn phụ thường dùng khi:
- Nhãn gốc không có tiếng Việt
- Hoặc thiếu nội dung bắt buộc theo quy định
Nhưng có một nguyên tắc rất quan trọng:
Nhãn phụ chỉ được bổ sung, không được “bẻ” nội dung.
Ví dụ thực tế nhé:
Có lô hàng thực phẩm chức năng, thành phần ghi trên nhãn gốc là “Herbal extract”. Khi làm nhãn phụ, bên nhập khẩu tự diễn giải thành “Chiết xuất thảo dược giúp điều trị…”.
Chỉ một chữ “điều trị” thôi… là có nguy cơ bị chuyển từ thực phẩm sang “thuốc” về mặt ý nghĩa. Và thế là bị vướng ngay.
Ngoài ra, bạn cũng cần lưu ý:
- Nội dung dịch phải sát nghĩa
- Không thêm công dụng nếu không có cơ sở
- Trình bày rõ ràng, dễ đọc
Đến đây, có thể bạn sẽ hỏi: “Vậy làm sao để ghi nhãn cho đúng ngay từ đầu, tránh sửa đi sửa lại?”
Hướng dẫn ghi nhãn thực phẩm cho hàng nhập khẩu
Nếu bạn mới làm lần đầu, tôi khuyên nên đi theo một quy trình đơn giản nhưng chắc chắn.
Đầu tiên, hãy bắt đầu từ phía nhà cung cấp. Bạn nên xin trước:
- File nhãn gốc
- Thông tin chi tiết sản phẩm
Đừng chờ hàng về rồi mới xử lý. Lúc đó sẽ rất gấp.
Sau đó, bạn cần ngồi lại (hoặc nhờ đơn vị dịch vụ) để soát lại nội dung theo quy định Việt Nam. Đây là bước quan trọng nhất, vì nó quyết định bạn có phải sửa sau này hay không.
Khi đã có nội dung chuẩn, mới tiến hành thiết kế nhãn phụ. Phần này không cần quá cầu kỳ, nhưng phải rõ ràng và đúng đủ thông tin.
Một mẹo nhỏ từ kinh nghiệm thực tế: Trước khi in hàng loạt, bạn nên gửi file nhãn cho bên dịch vụ hoặc người có kinh nghiệm kiểm tra lại. Thêm một bước kiểm tra cuối cùng nhưng lại giúp tránh rất nhiều rắc rối.
Cứ cẩn tắc vô áy náy!
Cuối cùng là dán nhãn. Với hàng nhập khẩu, nhãn phụ cần được dán trước khi đưa ra lưu thông trên thị trường.
Và nếu bạn làm đúng từ đầu, thì khi hàng về cảng, mọi thứ sẽ “trôi” khá nhẹ nhàng.
Tóm lược: Những điểm nhà nhập khẩu cần nhớ
Nhãn thực phẩm không phải là phần “làm cho xong”, mà là một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến việc thông quan và kinh doanh hàng hóa.
Bạn không cần phải thuộc lòng tất cả quy định, nhưng nên nắm những điểm cốt lõi: hiểu luật nền tảng (Nghị định 43, 111, 37), biết các nội dung bắt buộc trên nhãn, và đặc biệt là phân biệt đúng từng nhóm sản phẩm để tránh ghi sai.
Nhãn phụ là công cụ hỗ trợ rất tốt, nhưng cũng là con dao hai lưỡi nếu dịch sai hoặc thêm bớt thông tin không đúng.
Nếu làm cẩn thận từ khâu chuẩn bị – xin nhãn gốc, soát nội dung, kiểm tra trước khi in – thì bạn sẽ tiết kiệm được rất nhiều thời gian và chi phí khi hàng về.
Thực tế mà nói, phần này ban đầu có thể hơi “rối não”, nhưng làm vài lô là quen. Quan trọng là ngay từ lô đầu tiên, bạn làm cho đúng hướng.
