Tiếng Việt
Bạn đang tìm hiểu thủ tục đăng ký bản công bố sản phẩm để nhập khẩu thực phẩm vào Việt Nam? Nếu đúng vậy thì… khả năng cao bạn đang bắt đầu “lâm trận” rồi đấy.
Nhiều nhà nhập khẩu lần đầu làm thực phẩm thường bị nhầm giữa tự công bố và đăng ký bản công bố. Nhầm chỗ này một cái là kéo theo sai cả quy trình phía sau: chuẩn bị hồ sơ sai, nộp sai cơ quan, thậm chí hàng về cảng rồi mà vẫn chưa được thông quan.
Vì thế trong bài này, tôi sẽ đi đúng trọng tâm: hướng dẫn bạn hiểu và làm thủ tục đăng ký bản công bố sản phẩm cho hàng thực phẩm nhập khẩu – theo cách dễ hình dung nhất, kèm những lưu ý thực tế.
Đăng ký bản công bố sản phẩm là gì? Khi nào bắt buộc phải làm?
Trước khi đi vào thủ tục, mình cần hiểu đúng bản chất một chút.
Đăng ký bản công bố sản phẩm là thủ tục mà doanh nghiệp phải nộp hồ sơ lên cơ quan nhà nước có thẩm quyền (thường là Bộ Y tế hoặc cơ quan được ủy quyền) để được cấp giấy xác nhận trước khi sản phẩm được lưu hành.
Nói đơn giản: chưa có giấy này thì chưa được nhập khẩu và bán ra thị trường. Vì thế có thể xem đây là bước quan trọng nhất khi làm thủ tục nhập khẩu thực phẩm vào Việt Nam.
Vậy khi nào bắt buộc phải làm?
Nếu sản phẩm của bạn thuộc 5 nhóm sau (Điều 6 - Nghị định 15/2018/NĐ-CP):
- Thực phẩm bảo vệ sức khỏe
- Thực phẩm dinh dưỡng y học
- Thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt
- Sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ dưới 36 tháng
- Phụ gia thực phẩm hỗn hợp có công dụng mới...
→ thì bắt buộc phải đăng ký bản công bố sản phẩm
Còn nếu không thuộc các nhóm này? Khả năng cao bạn chỉ cần làm tự công bố. Nhưng để tránh nhầm lẫn khái niệm, phần dưới mình nói kỹ hơn 1 chút.
Phân biệt nhanh: Tự công bố vs Đăng ký bản công bố
Đây là chỗ mà rất nhiều bạn hỏi tôi: “Ô, hàng của em là thực phẩm chức năng, vậy có phải đăng ký không?”
Nghe tưởng đơn giản, nhưng thực tế lại rất dễ bị nhầm.
Tự công bố sản phẩm: doanh nghiệp tự công bố và tự chịu trách nhiệm, không cần chờ cơ quan nhà nước duyệt trước (mặc dù có gửi để họ đăng website cơ quan quản lý)
Đăng ký bản công bố sản phẩm: phải nộp hồ sơ và được duyệt thì mới được lưu hành
Một điểm quan trọng bạn cần nhớ:
- Thực phẩm bổ sung (dietary supplement thông thường)→ chỉ cần tự công bố
- Thực phẩm bảo vệ sức khỏe (health supplement có công dụng rõ ràng)
→ phải đăng ký bản công bố
Hai hình thức này nghe na ná nhau, nhưng xử lý hồ sơ lại khác hoàn toàn. >> Phân biệt rõ Tự công bố với Đăng ký công bố sản phẩm thực phẩm
Tôi từng gặp trường hợp khách hàng nhập khẩu thực phẩm bổ sung, nhưng do ghi nhãn “hỗ trợ điều trị…” nên bị xếp sang nhóm thực phẩm bảo vệ sức khỏe → phải làm đăng ký, mất thêm cả tháng xử lý lại hồ sơ.
Nếu bạn đang ở trường hợp “lưng chừng”, tốt nhất nên xác định ngay từ đầu. Còn nếu bạn muốn tìm hiểu chi tiết về tự công bố, mình tách riêng trong bài viết về tự công bố sản phẩm thực phẩm.
Hồ sơ đăng ký bản công bố sản phẩm thực phẩm nhập khẩu
Đến đây là phần mà những ai mới làm lần đầu thường thấy… hơi “ngợp”. Vì hồ sơ không chỉ là giấy tờ của doanh nghiệp Việt Nam, mà còn liên quan cả đến phía nhà xuất khẩu nước ngoài nữa.
Hồ sơ đăng ký bản công bố sản phẩm nhập khẩu gồm các tài liệu chính sau:
- Bản công bố sản phẩm (theo mẫu)
- Giấy chứng nhận lưu hành tự do (CFS) hoặc tương đương
- Phiếu kết quả kiểm nghiệm ATTP của sản phẩm
- Bằng chứng khoa học chứng minh công dụng
- Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP đạt yêu cầu GMP (với sản phẩm Tp BVSK)
Nghe danh sách thì có vẻ “chuẩn sách giáo khoa” đấy, nhưng thực tế bắt tay vào làm sẽ phát sinh khá nhiều vấn đề. Ví dụ:
- CFS không đúng mẫu → phải xin lại
- Kết quả kiểm nghiệm thiếu chỉ tiêu kiểm nghiệm theo quy định → phải test lại
- Nhãn ghi quá “quá đà” về công dụng → bị yêu cầu sửa
Kinh nghiệm của chúng tôi hay tư vấn cho khách hàng là:
👉 Đừng chờ hàng về mới chuẩn bị hồ sơ
👉 Nên làm việc với nhà cung cấp ngay từ đầu, gửi trước mẫu hồ sơ để họ chuẩn bị đúng và đầy đủ
Nếu không, bạn sẽ rơi vào tình huống rất quen thuộc: hàng về rồi, mà giấy chưa xong. Vừa mệt vừa tốn kém!
Quy trình thủ tục đăng ký bản công bố sản phẩm
Sau khi có đủ hồ sơ, quy trình thực hiện sẽ đi theo các bước khá rõ ràng.
Ban đầu nghe thì đơn giản, nhưng khi làm thật, bạn sẽ thấy mỗi bước đều có “chi tiết nhỏ” cần để ý.
Trước hết, doanh nghiệp chuẩn bị bộ hồ sơ đầy đủ như phần trên. Sau đó nộp hồ sơ lên cơ quan có thẩm quyền (thường qua hệ thống online). Cơ quan tiếp nhận thường là:
- Bộ Y tế (Cục ATTP): đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe, phụ gia thực phẩm hỗn hợp có công dụng mới...
- Cơ quan quản lý nhà nước do UBND cấp tỉnh chỉ định: đối với thực phẩm dinh dưỡng y học, thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt, sản phẩm dinh dưỡng dùng cho trẻ đến 36 tháng tuổi
Tiếp theo là giai đoạn chờ phản hồi (có thể tra cứu online trên website của Cục ATTP). Nếu hồ sơ “đẹp”, bạn chỉ cần chờ cấp phép. Nhưng thực tế thì…
Cũng khá hiếm khi hồ sơ đạt ngay từ lần đầu.
Thông thường sẽ có yêu cầu sửa đổi, bổ sung. Lúc này bạn cần đọc kỹ phản hồi của chuyên viên xử lý hồ sơ, chỉnh sửa đúng trọng tâm, tránh sửa lan man.
Sau khi hồ sơ đạt yêu cầu, cơ quan chức năng sẽ cấp Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm.
Đến bước này, bạn mới có thể tiến hành nhập khẩu và làm thủ tục hải quan bình thường.
Và câu chuyện chưa dừng ở đây — vì còn yếu tố thời gian và chi phí mà bạn chắc chắn sẽ quan tâm.
Thời gian, chi phí và những lỗi hay gặp
Nếu bạn hỏi tôi câu này: “Làm đăng ký bản công bố mất bao lâu?”
Câu trả lời thật lòng là: phụ thuộc vào hồ sơ của bạn chuẩn đến đâu.
- Nhanh (đúng quy định): khoảng 1-3 tuần
- Thực tế phổ biến: thường lâu hơn vài tuần
- Nếu hồ sơ lỗi nhiều: có thể lâu hơn nữa
Chi phí thì gồm 2 phần:
- Lệ phí nhà nước
- Chi phí làm hồ sơ (dịch thuật, kiểm nghiệm, tư vấn…)
Nhưng đối với doanh nghiệp nhập khẩu thực phẩm, cái “tốn” nhất có lẽ không hẳn là tiền. Mà là thời gian chờ đợi, cơ hội kinh doanh, và chi phí lưu kho nếu (chẳng may) hàng đã về.
Một vài lỗi bên tôi gặp rất thường xuyên:
- Nhầm giữa thực phẩm bổ sung và thực phẩm bảo vệ sức khỏe >> Xem cách phân biệt 2 loại này
- Nhãn sản phẩm ghi công dụng quá mức
- Hồ sơ từ nhà sản xuất không hợp lệ
- Thiếu tài liệu khoa học chứng minh công dụng
Nghe quen không? Nếu bạn đang chuẩn bị làm, có thể bạn sẽ rất dễ gặp 1–2 lỗi trong số này.
Một vài lưu ý cho nhà nhập khẩu thực phẩm lần đầu
Nếu bạn mới bắt đầu nhập thực phẩm, có một điều tôi rất muốn khuyên thật: Đừng xem nhẹ bước công bố sản phẩm.
Nó không chỉ là “thủ tục giấy tờ”, mà ảnh hưởng trực tiếp đến:
- Việc hàng có được thông quan hay không
- Có bị kiểm tra ATTP hay không (có đăng ký công bố thì được miễn kiểm tra ATTP)
- Có được bán hợp pháp trên thị trường hay không
Kinh nghiệm các khách hàng của tôi là:
- Xác định đúng loại sản phẩm ngay từ đầu
- Làm việc kỹ với nhà cung cấp về hồ sơ
- Nếu chưa chắc, nên hỏi hoặc nhờ tư vấn sớm
Làm đúng ngay từ đầu thì mọi thứ khá nhẹ nhàng. Còn nếu làm sai… thì sửa rất mất thời gian, công sức, và tiền bạc.
Tóm lại
Thủ tục đăng ký bản công bố sản phẩm không quá phức tạp nếu bạn hiểu đúng bản chất và chuẩn bị hồ sơ ngay từ đầu.
Nó giống như “giấy thông hành” cho thực phẩm nhập khẩu — có thì đi tiếp, chưa có thì dừng lại.
Và nếu bạn đang đọc tới đây mà vẫn thấy hơi “mông lung”… thì cũng bình thường thôi. Giai đoạn đầu ai cũng vậy, quan trọng là bạn đang đi đúng hướng rồi. Chúc bạn may mắn!👍
